Skład skarpet: jaki wybrać? Bawełna, wiskoza, poliamid, elastan i wełna

Na metce każdej pary jest skład, np. „73% bawełna, 24% poliamid, 3% elastan”. Z tych trzech liczb wyczytasz, czy skarpety będą chłonąć pot, grzać, szybko schnąć i jak długo wytrzymają. Wyjaśniamy, co robi każde włókno i jaki skład wybrać do konkretnych zastosowań — na przykładach skarpet z naszego sklepu.

1. Jak czytać skład na metce

Skład podaje się w procentach masy, zaczynając od włókna, którego jest najwięcej. Tak wymaga unijne rozporządzenie o nazwach włókien tekstylnych (UE 1007/2011) — na metce mogą być tylko nazwy z jego listy, np. bawełna, wełna, wiskoza, poliamid, elastan. Pierwsze włókno decyduje o tym, jak skarpeta się nosi; dodatki — o trwałości i dopasowaniu.

Przykład: skarpety garniturowe Steven mają 73% bawełny, 24% poliamidu i 3% elastanu. Bawełna chłonie pot i jest miękka, poliamid wzmacnia piętę i palce, a elastan sprawia, że skarpeta wraca do kształtu i nie marszczy się na kostce.

2. Włókna w skarpetach — tabela

Typowe udziały podajemy na podstawie składów ok. 170 modeli skarpet w naszym sklepie.

3. Bawełna, wełna i kaszmir

Bawełna to najczęstsze włókno w skarpetach. Dobrze chłonie pot, nie elektryzuje się i jest miła dla skóry. Jej słabość: mokra długo schnie, więc przy dużym wysiłku albo w zimowych butach stopa w bawełnie szybciej marznie.

Skarpety ze 100% bawełny istnieją, ale są rzadkie — np. Steven 100% bawełna. Bez poliamidu i elastanu są mniej rozciągliwe i szybciej się wycierają, za to nie ma w nich syntetyków. Większość „bawełnianych” skarpet ma 70–85% bawełny i to jest dobry skład na co dzień.

Wełna grzeje nawet wtedy, gdy wchłonie trochę wilgoci, i ogranicza nieprzyjemny zapach. Merino ma cieńsze włókna niż zwykła wełna, dlatego jest bardziej miękkie i mniej gryzie. Dobre skarpety wełniane mają 60–75% wełny, np. Merino Wool Steven (71,5%) albo Woolen Collection Steven (72%). Porównanie znajdziesz w poradniku merino czy zwykła wełna.

Kaszmir to wełna z podszerstka kóz kaszmirskich: bardzo miękka i ciepła, ale delikatna, dlatego w skarpetach jest zwykle domieszką. Na przykład damskie skarpety z kaszmirem Steven mają 9% kaszmiru na bazie wiskozy.

4. Wiskoza i „bambus”

Wiskoza to włókno z celulozy — z drewna albo z bambusa — przerobionej na przędzę. Jest gładka, przyjemnie chłodna i chłonie wilgoć lepiej niż bawełna, dlatego dobrze sprawdza się przy stopach, które się pocą.

„Skarpety bambusowe” to w praktyce skarpety z wiskozy z celulozy bambusa. Rozporządzenie UE 1007/2011 nie zna włókna o nazwie „bambus”, więc poprawny skład brzmi np. „80% wiskoza”. Producenci często piszą „włókno bambusowe”, żeby wskazać surowiec. O właściwościach decyduje głównie to, że jest to wiskoza — skarpeta z wiskozy z bambusa nosi się podobnie jak z innej wiskozy.

Czy wiskoza jest dobra na skarpety? Tak — z dodatkiem poliamidu, bo mokra wiskoza jest mniej wytrzymała. Typowy skład to 75–80% wiskozy, 17–22% poliamidu i 2–3% elastanu, jak w Bamboo Medica Intenso albo damskich bezuciskowych z bambusa Steven. Pokrewne włókna celulozowe to modal i lyocell.

5. Poliamid, elastan, poliester — czy syntetyki są złe?

Nie. W skarpetach syntetyki są potrzebne: bez poliamidu pięta i palce przecierałyby się po kilku praniach, a bez elastanu skarpeta zsuwałaby się i marszczyła. Problem pojawia się dopiero wtedy, gdy syntetyki przeważają, a stopa się poci — wilgoć zostaje wtedy przy skórze.

• poliamid (nylon) — jako dodatek 15–30% wzmacnia skarpetę. Rajstopy to zwykle 85% poliamidu i 15% elastanu, bo muszą być cienkie i rozciągliwe,
• elastan (lycra, spandex) — wystarczy 2–5%, żeby skarpeta przylegała i wracała do kształtu,
• poliester — szybko schnie, spotkasz go w skarpetach sportowych i ocieplanych,
• polipropylen — najlżejsze włókno, prawie nie nasiąka wodą; w stopkach z języczkiem stanowi 38%, w skarpetach Steven bywa półprocentowym dodatkiem,
• akryl — imitacja wełny: tani i ciepły, ale słabiej oddycha. W skarpetach do spania i getrach łączy się go z wełną (70% akrylu, 30% wełny), żeby były puszyste i łatwe w praniu.

6. Jaki skład najlepszy — do czego

Ogólna zasada: im więcej włókna, które chłonie wilgoć (bawełna, wiskoza, wełna), tym wygodniej przez cały dzień. Poliamid i elastan powinny być dodatkiem, nie podstawą — wyjątkiem są rajstopy i cienkie stopki, które muszą być cienkie i bardzo rozciągliwe.

7. Skład a pranie

Skład podpowiada, jak prać: bawełnę z elastanem zwykle w 40°C, wiskozę w 30–40°C bez mocnego wirowania, a wełnę, merino i kaszmir w 30°C w programie do wełny albo ręcznie. Elastan nie lubi suszarki bębnowej ani kaloryfera. Zawsze sprawdź metkę; więcej w poradniku jak prać skarpety wełniane.

8. Skarpety według materiału

Modele zebraliśmy według włókna: skarpety merino, skarpety bambusowe, skarpety z kaszmirem i wszystkie skarpety wełniane. Krótkie definicje pojęć z metek (frotte, ABS, ściągacz bezuciskowy, DEN) znajdziesz w słowniku skarpet.

Źródła

• Rozporządzenie (UE) nr 1007/2011 w sprawie nazw włókien tekstylnych i związanego z nimi etykietowania — EUR-Lex.
• Składy z metek producentów (Steven, Intenso, Milena, Gabriella) — na kartach produktów w sklepie.