Słownik skarpet: materiały, rodzaje i oznaczenia

Krótkie definicje pojęć, które spotkasz na metkach i w opisach skarpet, stopek i rajstop. Hasła są pogrupowane: materiały, budowa skarpety, rodzaje i oznaczenia.

1. Materiały i włókna

Akryl

Syntetyczna imitacja wełny: tania, puszysta i ciepła, ale słabiej odprowadza wilgoć niż wełna. Często łączona z wełną w skarpetach do spania i getrach.

Angora

Puszysta, bardzo ciepła sierść królika angorskiego. Spotkasz ją w zakolanówkach i rajstopach na zimę, zwykle z wełną lub bawełną.

Bawełna

Najczęstsze włókno w skarpetach: miękka, chłonie pot, nie elektryzuje się. Mokra długo schnie. Skarpety „bawełniane” mają zwykle 70–85% bawełny.

Elastan (lycra, spandex)

Bardzo rozciągliwe włókno syntetyczne. W skarpetach 2–5% wystarcza, żeby skarpeta przylegała i wracała do kształtu; w rajstopach ok. 15%. Lycra to nazwa handlowa elastanu.

Kaszmir (cashmere)

Wełna z podszerstka kóz kaszmirskich — bardzo miękka, lekka i ciepła. W skarpetach zwykle jako domieszka. Skarpety z kaszmirem.

Lureks

Błyszcząca, metaliczna nitka dodawana dla ozdoby, np. w stopkach i skarpetach świątecznych.

Merino

Wełna owiec merynosów o cienkich włóknach: miękka, nie gryzie, grzeje także wilgotna. Skarpety merino.

Mikrofibra

Bardzo cienkie włókna syntetyczne (zwykle poliamid), z których powstają gładkie, miękkie rajstopy, podkolanówki i stopki.

Modal, lyocell

Włókna z celulozy, pokrewne wiskozie: gładkie, miękkie, dobrze chłoną wilgoć.

Poliamid (nylon)

Wytrzymałe włókno syntetyczne. W skarpetach 15–30% wzmacnia piętę i palce; rajstopy są głównie z poliamidu.

Poliester

Trwałe, szybko schnące włókno syntetyczne; słabo chłonie pot. Częściej w skarpetach sportowych i ocieplanych.

Polipropylen

Najlżejsze włókno syntetyczne, prawie nie nasiąka wodą i odprowadza wilgoć od skóry. W stopkach bywa go nawet ok. 40%.

Wełna

Włókno zwierzęce, które grzeje nawet wilgotne i ogranicza zapach. W skarpetach na zimę szukaj 60–75% wełny. Skarpety wełniane.

Wiskoza („bambus”)

Włókno z celulozy drewna lub bambusa. Chłonie wilgoć lepiej niż bawełna, jest chłodna i gładka. „Włókno bambusowe” na opakowaniu to wiskoza z bambusa. Skarpety bambusowe.

2. Budowa skarpety

Ściągacz

Elastyczny pas u góry skarpety, który trzyma ją na nodze. Zwykle prążkowany, z większą ilością elastanu.

Ściągacz bezuciskowy (delikatny, pressure free)

Luźniejszy, szerszy ściągacz, który nie wpija się w łydkę i nie zostawia śladów. Skarpety bezuciskowe.

Płaski szew (bezszwowe łączenie)

Łączenie przy palcach bez zgrubienia, które nie uwiera i ogranicza otarcia. Na metkach Steven: „bezszwowe łączenie”.

Wzmocniona pięta i palce

Miejsca dziane gęściej albo z większym dodatkiem poliamidu, bo tam skarpeta przeciera się najszybciej.

Frotte

Dzianina z pętelkami od wewnątrz, na całej skarpecie. Miękka, ciepła i amortyzuje stopę.

Półfrotte

Pętelki tylko w podeszwie (czasem też na pięcie i palcach). Lżejsze od frotte, popularne w skarpetach sportowych i stopkach.

Podeszwa ABS

Antypoślizgowe wypustki (zwykle silikonowe) na spodzie skarpety — do chodzenia po domu bez kapci, dla dzieci i seniorów.

Silikon w stopkach i pończochach

Pasek silikonu na pięcie stopek lub na górze pończoch samonośnych, który zapobiega zsuwaniu się.

Klin

Wstawka w kroku rajstop (często bawełniana), która poprawia wygodę i przewiewność.

3. Rodzaje i długości

Balerinki

Najniższe stopki, zakrywające tylko palce i piętę; niewidoczne w balerinach i mokasynach. Często z silikonem na pięcie.

Mikrostopki, stopki

Krótkie skarpetki poniżej kostki, niewidoczne w sneakersach i półbutach. Stopki, które się nie zsuwają.

Skarpety garniturowe

Cienkie, gładkie skarpety do półbutów i garnituru, zwykle do połowy łydki, w ciemnych kolorach.

Podkolanówki

Skarpety sięgające tuż pod kolano.

Zakolanówki

Skarpety sięgające nad kolano — wyżej niż podkolanówki. Zakolanówki damskie.

Getry

Ocieplacze na łydki bez stopy, zwykle z wełny lub akrylu. Getry.

Pończochy

Wyroby do połowy uda; samonośne trzymają się dzięki silikonowi, klasyczne — na podwiązkach.

Rajstopy

Wyrób od palców do talii; ich grubość opisuje się w DEN. Rajstopy.

Kabaretki

Rajstopy, podkolanówki lub skarpetki z dzianiny w siateczkę — z małym albo dużym oczkiem.

Skarpety nie do pary

Para, w której każda skarpeta ma inny, pasujący wzór — celowo „nie do pary”.

4. Oznaczenia i pojęcia

DEN

Grubość przędzy: 1 den to 1 gram na 9000 m nici. Im więcej DEN, tym rajstopy grubsze i bardziej kryjące. Rajstopy — jaki DEN.

Rozmiar skarpet (35–37, 38–40…)

Zakres numerów buta, do których pasuje skarpeta. Gdy jesteś pomiędzy, wybierz większy. Tabela rozmiarów.

Bezuciskowe a uciskowe (kompresyjne)

Bezuciskowe nie uciskają nogi wcale. Uciskowe celowo uciskają nogę ze stopniowanym naciskiem — to wyrób medyczny dobierany z lekarzem.

Antybakteryjne, jony srebra

Przędza wykończona tak, by według producenta ograniczać rozwój bakterii odpowiedzialnych za zapach, np. z dodatkiem srebra. Na pocące się stopy.

Termoaktywne

Skarpety, które odprowadzają wilgoć od skóry i pomagają utrzymać stałą temperaturę stopy — zwykle z wełną, poliestrem lub polipropylenem.

Matt effect

Rajstopy bez połysku, o matowym wykończeniu.

Numer artykułu (art.)

Numer modelu u producenta, np. „art. 056” u Stevena. Ułatwia odnalezienie tego samego modelu przy kolejnym zakupie.

Jak te włókna łączą się w składzie i jaki skład wybrać — wyjaśniamy w poradniku skład skarpet.